Mijn broer is een baas / Jenny Jägerfeld

Mijn broer is een baas zal de zeer verdiende Zilveren Griffel hard nodig hebben om van de plank te komen. 39 Exemplaren kocht het collectieteam voor 60 bibliotheken in het Utrechtse. Daarvan zijn er 11 uitgeleend. (Dat is bijna 3 procent.) Ook in onze vestiging kwam ik het elke week prominent tegen op de display. Dat hielp dus niet. Het onderwerp dat genoemd wordt in de catalogus "Transgender personen" helpt ook niet, denk ik. Want zelfs al ken je of ben je een transgender persoon, dan nog kan ik me voorstellen dat je geen zin hebt om erover te lezen. Je kiest een boek omdat je je wil verplaatsen in een hoofdpersoon, omdat je dingen mee wil maken, ontroerd wil worden. De hoofdpersoon hoeft niet één op één herkenbaar te zijn, eerder 'wensbaar'. Kinderen wensen zich een ridder, een zeemeermin of een politieheld te zijn, maar een transgender persoon? 

Hoofdpersoon Mats is een zeer bewonderenswaardige jongen die heel spannende dingen meemaakt, omdat hij een groot geheim heeft. Jenny Jägerfeld vertelt zijn verhaal vlot en kundig. Geen woord teveel. De onderwerpen van dit boek in volgorde van belangrijkheid: Vriendschap - Geheimen - Transgender personen.
 

Hein / Lizette de Koning

De eerste 3 afleveringen van het eerste seizoen Hein zijn na te lezen in dit boek van Lizette de Koning. Of, zoals ik deed, vooruit te lezen. De serie werd geschreven door Luuk van Bemmelen en Martijn Hillenius - Wikipedia. Schrijfster Lizette de Koning bewerkte de scenario's en maakte er samen met Emanuel Wiemans een boek van. Omdat ik gedwongen rust hield, heb ik op NPO Start de eerste afleveringen bekeken. Tekst en illustraties volgen de tv-afleveringen bijna letterlijk. We hoeven ons dus niet af te vragen wat er eerder was. Ik vraag me wel af of Hein gemaakt is om een prikkelende jeugdserie op de buis te brengen of om lesstof burgerschap en levensbeschouwing voor (s)bo te maken. Er ligt over Hein een tamelijk dikke laag lesstof.

Hoopvolle verhalen over het einde van de wereld / Mark Boode

 Wie schreef het eerste verhaal in Hoopvolle verhalen over het einde van de wereld? Juist ja, Marc ter Horst, de schrijver wiens boek ik in de vorige blogpost afbrandde. Toeval. Ik reserveerde Hoopvolle verhalen over het einde van de wereld omdat er een ander boek van Schrijvers voor Toekomst in het nieuwe aanbod verscheen: Kwallen in de brievenbus, en andere hoopvolle verhalen. Nu je zoveel leest over kinderen die depressief raken of angsten ontwikkelen, leek het me een goed idee van de Schrijvers voor Toekomst om daar wat minder hopeloze informatie en blijere geluiden tegenover te zetten. 

Het verhaal van Anna Woltz vond ik het leukst. 

Als ik les zou geven aan onderbouw-leerlingen op een school voor voortgezet onderwijs, zou ik deze titel onder handbereik willen hebben om zo nu en dan uit voor te lezen.

Blindelings / Mieke van Hooft

Sjongejonge, die aanschafinfo in de bibliotheekcatalogus slaat de plank wel zo volledig mis. Blindelings is geen spannend boek over overleven in het bos. Het gaat over vermissing en verdwalen. Er is geen sprake van een mislukte grap, maar van een reeks misverstanden. Foute informatie dus in de eerste regels van de aanschafinfo, typ- en taalfout in laatste regels. 

Eva, 11 jaar en blind, en haar nichtje Sofie, 5 jaar, belanden per ongeluk diep in een bos. Zonder telefoon. Hun ouders hebben geen idee waar de dames terecht zijn gekomen.

Spannend is dit boek zeker, voor de kinderen die wanhopig zoeken naar tekenen van menselijk leven in het bos vol braamstruiken. En voor de vier ouders van de kinderen die geen enkel spoor aantreffen in het zoekgebied. Ook de politie zoekt er vergeefs.

Na twee doorwaakte nachten worden Eva en Sofie gevonden door een vogelspotter en vindt de politie via de camera's in een benzinestation belangrijke aanwijzingen. Snel daarna kunnen de ouders hun kinderen tot ieders grote opluchting in de armen sluiten. 

Van Hooft construeerde een heel realistisch verhaal, een thriller zonder bloedvergieten en zonder misdadiger. Het omslag van Jet Parent vind ik best wel mooi, de illustraties in het boek bestaan uit steeds dezelfde bladerpatroon van braamstruiken. Nogal tuttig. De 11-jarige Eva is misschien blind, maar de lezers zijn dat toch niet?

 

Hotel De Spartaan / Lizette de Koning

Meer dan 40 kinderboeken maakte Lizette de Koning. Ik heb er gedurende het 16-jarig bestaan van dit blog, nooit een gelezen. Het werk van Lizette de Koning is nooit opgemerkt door griffeljury's. Ik verwacht dat Hotel De Spartaan er ook niet voor in aanmerking komt. 

Ik vond het wel een sympathiek boek. Het bevat een boodschap aan ouders die te hoge verwachtingen van hun kind hebben als het om prestaties op school gaat. Roef heeft zulke ouders. Om Roef, die kampt met dyslexie, te trainen voor de eindtoets op de basisschool, wordt hij in de vakantie naar Hotel De Spartaan gestuurd. Een afgrijselijk instituut dat de kinderen mishandelt en de ouders oplicht. Roef weet de directeur te ontmaskeren na een spannende en slimme ontsnapping. Met op het omslag een echte Mark Janssen.
 

Albatros / Yorick Goldewijk

Albatros is een adembenemend boek. 

Het zal een spannende strijd worden in de griffeljury. Wordt het Schaap (weer) of wordt het Goldewijk (weer)? 

Om voor te lezen in de onderbouw van het voortgezet onderwijs en om er niet over uitgepraat te raken.

Recensies van Edward van de Vendel, Jaapleest en Pjotr van Lenteren.

Nog niet via de online bibliotheek te lezen of te beluisteren. Wel via Storytel. Gek genoeg heet de hoofdpersoon van Albatros op storytel Arend, terwijl hij in het boek Abel heet. Betreft het hier een via AI gegenereerde tekst? Het boek kwam op 17 september uit, de audioversie op 18 september. Kan het dat daar maar 1 dag tussen zit? Hoe doet Storytel dat?

 

Kinderen van de straat / Xavier-Laurent Petit

Het front van Kinderen van de straat deed me denken aan één van de mooiste jeugdboeken die ik ooit las: Levende bezems. Mijn verwachtingen waren dus hoog gespannen. Van de auteur las ik De zoon van de berentemmer, ook een prachtig boek. Mijn verwachtingen spanden zich nog een beetje hoger.

De hoofdpersonen in alle verhalen zijn arme, straatarme kinderen die geen fatsoenlijk dak boven het hoofd hebben en die worden mishandeld en uitgebuit. Maar net als De zoon Ciprian heeft de Boliviaanse Saturnino een bijzonder talent en net als Ciprian wordt Saturnino ontdekt en beschermd door een rijke weldoener, waardoor zijn levensomstandigheden en die van zijn zusje verbeteren. 

Het zal wel aan mijn hooggespannen verwachtingen liggen, dat ik deze titel van Petit (het Franse origineel stamt uit 2005!) tegen vond vallen. Er stond weliswaar een verklarend woordenlijstje achterin, maar er bleef toch nog aardig wat Spaanse tekst onvertaald. De manier waarop Saturnino een aantal keer aan de gewelddadige behandeling door een sergeant weet te ontsnappen is echt wat al te toevallig.

Jaapleest.nl is dezelfde mening toegedaan. Hij beweert dat dit boek zich in Mexico afspeelt. Dat ben ik dan weer niet met hem eens.

 

Ugly girls / Lisa Bjärbo, Johanna Lindbäck, Sara Ohlsson

Tilde, Eleni en Jasmine zijn 3 meiden die bij elkaar in de klas zitten. Ze zijn de drie hoofdpersonen van dit boek omdat ze alle drie te maken krijgen met de verschrikkingen van de website Ugly Girls. Het is geen bangalijst, de website heeft geen enorm bereik, maar gepost worden op Ugly Girls is een ontwrichtende ervaring. Het boort elke millimeter zelfvertrouwen de grond in en creëert een sfeer van wantrouwen op school.

Met al dat roze op de kaft, denk je algauw aan een boek vol verliefdheid en shopping, dat valt gelukkig mee. 

De 3 meiden weten de jongen achter Ugly Girls door gezamenlijk optreden te ontmaskeren en zetten hem flink op zijn nummer.

Leerkrachten mediawijsheid kunnen hun voordeel doen met de uitgebreide lesbrief over dit sympathieke boek waarin voor elke leerlinge wel een hoofdpersoon is waarmee ze zich kan identificeren.

Ugly Girls speelt zich af in Gnesta.

De boom die een wereld was / Yorick Goldewijk, Jeska Verstegen

Overeenkomsten met Wij zijn de nacht:

1. Prettig voorleesmateriaal

2. Mooi geïllustreerd

3. In elk verhaal staat een dier centraal

Verschillen met Wij zijn de nacht:

1. De boom die een wereld was is fictie

2. De dieren spelen een rol in elkaars verhaal

3. Het taalgebruik in De boom... is poëtisch en filosofisch.

Yorick Goldewijk hoeft als gouden-griffelwinnaar geen introductie. En Jeska Verstegen nog veel minder.

 

Sherlock Honds en de gestolen kroonjuwelen / Tim Collins

 Sherlock Honds is de speurneus, dr. Jane Katson noteert de avonturen, vertelt het verhaal. Sherlock Honds moet uitzoeken wie de kroonjuwelen heeft gestolen en hoe. Uiteraard komt hij daarachter via allerlei vergezochte redeneringen. Wanneer Sherlock Honds en Dr. Katson in een ondergronds gangenstelsel gevangen zitten, wordt het even spannend. Elk kort hoofdstuk gaat vergezeld van een raadsel / puzzel / doolhof, gemaakt door illustrator John Bigwood.  "Hij verstopte heel kleine hints in zijn tekeningen, dus als je goed zoekt, vindt je de dader misschien nog wel sneller dan Sherlock en Jane Katson!"

https://www.kinderboeken.nl/auteur/john-bigwood/. Ik kon de meeste raadsels wel oplossen, maar de dader vond ik niet.

Alles wat riekt naar Sherlock Holmes is te koop in deze winkel:

https://shop.sherlock-holmes.co.uk/collections. 

Vermakelijk, verbazend en niet normaal Brits: een kerstkleurboek van John Bigwood. Zet je luidspreker op nul en vergaap je aan een waanzinnig kleurboek: https://www.youtube.com/watch?v=m9kYaqkN4RI

De levens van Lanya / Mirjam Oldenhave

 

De kinderboeken van Oldenhave staan vol spitsvondigheden en avonturen waar Oldenhaves fantasie van afspat. 

Wat Lanya allemaal meemaakt kun je niet bij elkaar fantaseren. Ze vertelt in dit boek haar levensverhaal. Het is echt gebeurd. Ze maakte in 20 jaar meer mee dan deze brave blogster in 60 jaar. Maar mijn wieg stond dan ook in het midden van Nederland en die van Lanya in Irak. Twee keer vlucht ze naar Nederland: de eerste keer als kind, de tweede keer met kind. Haar levensverhaal bewijst over hoeveel veerkracht een jonge moeder kan beschikken. En van hoeveel waarde goede pleegzorg is.

Van Mirjam Oldenhave weet ik dat ze ook pleegkinderen heeft (gehad). Ze heeft De levens van Lanya heel helder opgetekend. Ik heb dit boek met bewondering en ontzetting gelezen en ik hoop dat de noodzaak om zo'n boek te schrijven zich niet meer voordoet, maar als het dan toch moet, dan graag van Oldenhave.

Voorlezen in de onderbouw van het voortgezet onderwijs aan groepen met leerlingen uit diverse culturen. 

Carolien Wesselink maakte het nogal droevige omslag. 

Waarom de wereld niet eerlijk is / Yuval Noah Harari

Harari legt uit dat de eerste boeren die grond bewerkten om voedsel te verbouwen weliswaar zwakker en ongezonder waren dan de jagers, maar talrijker werden en machtiger. Zijn visie zal niet populair zijn in BBB-kringen, maar er valt ook geen speld tussen te krijgen, als je het mij vraagt.

Waarom de wereld niet eerlijk is vertelt onder meer waarom mensen schrift ontwikkelen en wat het belang is van de verhalen die we elkaar vertellen.
Wie had kunnen denken dat ik 160 pagina's informatieve tekst zou lezen over de geschiedenis van landbouw? En nog geboeid ook?

Als onze geschiedenisleraar op de middelbare school ons op deze wijze had onderricht, was me er misschien iets meer van bijgebleven. 

De serie Unstoppable us is de jeugdversie van Harari's Sapiens, Homo Deus en 21 Lessen voor de 21e eeuw. Tot nu toe verschenen er 2 delen. Het hiernaast afgebeelde boek is deel 2. 

Er is een soort educatieve afdeling op de website genaamd Sapienship-lab waarin quizzen, video's en podcasts zijn opgenomen.

Heel mooi vind ik de illustraties van Ricard Zaplana Ruiz niet. Ze zijn mij iets te duidelijk. Dat was de opdracht, begrijp ik nu. 

Het geheim van de vallei / Lesley Parr

 

De bombardementen op Londen aan het begin van WO II hebben aardig wat schrijvers van jeugdboeken geïnspireerd. In de afgelopen paar jaar las ik De oorlog die mijn leven redde, De tunnel, De gorilla en de jongen. De Kronieken van Narnia heb ik nooit gelezen, maar ik begrijp dat in het verfilmde deel De leeuw, de heks en de kleerkast ook wordt verwezen naar de evacuatie van kinderen uit gebombardeerde steden naar het platteland. In Het geheim van de vallei wordt beschreven hoe het een aantal stadskinderen vergaat in een klein Welsh dorp nadat ze uit Londen zijn geëvacueerd. Ik vind dat Lesley Parr heel knap ongemakkelijkheden blootlegt. Behalve de beschrijving van het dagelijks leven in het gastgezin, maakt ook de lugubere vondst in een holle boom dit verhaal tot een prettig leesbaar, pakkend boek dat je niet snel vergeet. 

Parr verwierf een indrukwekkend aantal prijzen en nominaties voor haar debuut. Haar tweede en derde titel mogen van mij ook snel vertaald worden.

Zag ik ineens een interview met Lesley Parr over wat een lievelingsboek van 2023 was: https://www.awesomebookawards.com/interview-with-lesley-parr-author-of-the-valley-of-lost-secrets/

Vonk / Tim Tilley

 Boeken met voorkanten als Vonk oefenen een grote aantrekkingskracht op mij uit. De verwachting die het front wekt, wordt in de rest van het boek helemaal waargemaakt. Alle ingrediënten voor een spannend, sprookjesachtig verhaal zijn aanwezig: een weeshuis met een draak van een directrice, een volk van minimensen en strijd tussen brute kracht en slim samenwerkende 'kleintjes'. Wie er zal winnen is natuurlijk wel duidelijk, maar de manier waarop houdt de lezer aangenaam bezig en is zeer bevredigend.

Tilley schreef niet alleen het verhaal, maar maakte ook de sfeervolle illustraties. Op zijn website zijn bovendien 19 pagina's lestips bij Vonk te downloaden.  

Perronpapegaaien & krekelcriminelen / Auke-Florian Hiemstra

 

Waarom lopen die gasten van Vroege Vogels en Binnenste Buiten    met hun supersonische apparatuur altijd in natuurgebieden waar gewone stervelingen niet mogen komen? Ik wil weten hoe die bomen heten die nu zo lekker ruiken bij het winkelcentrum. Welke bloemetjes er langs de kant van de weg groeien en welke vogel ik in de tuin hoor. En ik wil weten welke rol 'onkruid' vervult in het leven van dieren en planten.

De planten blijven een beetje onderbelicht in Perronpapegaaien & krekelcriminelen, maar over dieren die de steden bevolken, kom je echt wel veel te weten. Ik denk zeker dat kennis van deze natuur bijdraagt aan het milieubesef van Randstedelingen. Waarom gaat Waku Waku niet over meerkoeten, ratten en muggen? Waarom dwalen die biologen met hun camera's niet door de groenstroken in Woensel, Schilderswijk of op Kanaleneiland?

Perronpapegaaien & krekelcriminelen bewijst dat daar ook genoeg te beleven valt. Dit boek mag in geen enkele bovenbouwklas ontbreken.

De meestervervalser / Annemarie Jongbloed

 

De meestervervalser is een kerntitel voor de Kinderboekenweek 2023. Thema: Bij ons thuis. Bij hoofdpersoon Bilal (ongeveer een jaar of 11) thuis is armoe troef. Bij zijn vriendin Sterre zijn ze stinkend rijk. Twee extreme thuissituaties. Bilal is een uitzonderlijk teken- en schildertalent. De moeder van Sterre is museumdirecteur. Annemarie Jongbloed heeft er een huisjesmelker aan toegevoegd die zich ook bezighoudt met illegale kunsthandel. Allemaal erg toevallig en spannend. Dit boek kan  aanleiding zijn om het met de groep te hebben over armoede en criminaliteit. Als daarmee slechts 1 kind geholpen is, heeft De meestervervalser al bestaansrecht.

Julia en de haai / Kiran Millwood Hargrave, Tom de Freston

Als Karen Millwood Hargrave Julia en de haai in het Nederlands had geschreven, zou ze zeker een griffel hebben gekregen. En het is ook niet onwaarschijnlijk dat echtgenoot en illustrator Tom de Freston beloond zou worden voor de prachtige illustraties.

Samen geven Hargrave en de Freston de onbehaaglijkheid van het Shetlandeiland Unst akelig goed weer. Vader, moeder, Julia en kat Noedel verhuizen voor een zomer naar de klamme en kapotte vuurtoren van Unst. Terwijl pa zich op zijn klus stort: het automatiseren van de vuurtorenlampen, geeft ma zich helemaal over aan het zoeken naar een niet bestaande haai. Julia moet zich ondertussen maar zien te vermaken en maakt zich ieder uur meer zorgen over haar inmiddels depressieve moeder. Al in het eerste hoofdstuk weet je: dit avontuur kan nooit goed aflopen. Het voelt dan ook als een bevrijding als het gezin op bladzijde 212 weer veilig thuis in Cornwall is.

Ik sta er echt van te kijken dat 84% van de aangekochte exemplaren in Utrechtse bibliotheken is uitgeleend. 

 

Films die nergens draaien / Yorick Goldewijk

 Als je iemand bent die elke ontwikkeling in een boek wil kunnen verklaren, is Films die nergens draaien misschien niet zo aan je besteed. Ik ben zo iemand. Als ik geen bibliothecaris was die heel veel aanbevelingen voor 'Films die nergens draaien' voorbij heeft horen komen, zou ik zijn afgehaakt op het moment dat hoofdpersoon Cato kennismaakt met een filmdoek waar je doorheen kunt stappen. Maar ik ben nu eenmaal wel een bibliothecaris en ik wilde heel graag weten of de vader van Cato zou ontdooien en of Cato met de buurvrouw/huishoudster zou leren leven. Gelukkig was ik zo nieuwsgierig, want in de laatste hoofdstukken van Films die nergens draaien werd ik 'beloond'. Misschien nog wel het meest door de prachtige schutbladen die Yvonne Lacet maakte. Ik leg me er maar bij neer dat ik grote delen van het verhaal niet kan verklaren.

Yorick Goldewijk ontving voor dit boek de Gouden Griffel 2022

De zoon van de berentemmer / Xavier-Laurent Petit

 Niet alleen het omslag van dit boek is imposant. Het hele boek is indrukwekkend. Het beschrijft de veranderingen die een Ursari-gezin uit Oost-Europa ondergaat als ze naar Parijs worden geronseld door mensenhandelaren. De omstandigheden in de sloppenwijk rond de Franse hoofdstad zijn erbarmelijk en er vinden hartverscheurende drama's plaats. De toestand van Ciprian en zijn gezin is eigenlijk compleet hopeloos. Dankzij Ciprians bijzondere talenten verwerft het Ursari-gezin toch een tamelijk legaal bestaan in West-Europa.

Petit publiceert al meer dan 20 jaar en mocht veel onderscheidingen in ontvangst nemen. Omdat de hoofdstukken kort zijn, heel goed voor te lezen in groep 8 en de onderbouw van het voortgezet onderwijs.

Ik voorspel dat De zoon van de berentemmer hoog in mijn persoonlijke top-5 van 2023 zal eindigen.

Dingen die ik niet over schapen wist / Jaco Jacobs

 

Luan (14) heeft samen met 2 vrienden iets geflikt. Zijn ouders weten geen raad met hem en sturen hem met zijn grootmoeder in een oude jeep op vakantie door de geboortestreek van oma. Daar zat Luan niet op te wachten. Hij is dan ook niet van plan mooi weer met haar te spelen.

Maar oma speelt het klaar om haar kleinzoon te doen inzien dat hij  zijn leven lang last kan houden van zijn misstap, als hij nu geen schoon schip maakt.

Dit is het tweede boek dat ik van Jaco Jacobs las. Zijn humor en nuchtere manier van vertellen zijn jammer genoeg uniek in kinderboekenland.