Gedachten zijn klootzakken / Sanne van Arnhem

Sanne van Arnhem is schrijfster, psychologe, trainer en influencer. Na het zien van een van haar kookfilmpjes op Instagram was ik fan. Nog steeds vind ik haar avonturen in de keuken haar leukste 'rubriek'. Dat ze in de filmpjes schaamteloos reclame maakt voor haar trainingen, haar boeken en haar kledinglijn, stoort me niet. Nu ik Gedachten zijn klootzakken gelezen heb, denk ik dat mensen wel geholpen kunnen zijn met haar kennis van zaken, haar ervaring en haar heldere manier van schrijven.

Ik had verkeerde verwachtingen van dit boek. Ik dacht dat ik kon leren om geen vervelende gedachten op bezoek te krijgen, maar zo leuk is het nou ook weer niet. Het boek kan je leren om paniekaanvallen, als gevolg van klootzakkerige gedachten, te voorkomen. Maar van paniekaanvallen had ik toch al nooit last. Dus paste mij slechts één conclusie: dit is het eerste en voorlopig laatste zelfhulpboek dat ik lees. 

Ik heb gelukkig genoeg aan de Sanne van Arnhem op Instagram.

Bläsz : De dappere hond / Fiona Rempt

In de bovenbouw van de basisschool las ik een boek over de Watersnoodramp van februari 1953. Ik weet niet meer welke titel het had en door wie het was geschreven, ik weet alleen dat ik ontzettend onder de indruk was. In de kou op het dak en om je heen mensen en dieren zien verdrinken: wat een afschuwelijke gebeurtenissen.

Later las ik Oosterschelde Windkracht 10 en De zee kwam door de brievenbus. Ik kreeg ik in één bibliotheek gelijktijdig een collega van Goeree Overflakkee, het zwaarst getroffen gebied, en een collega uit Zweden. De eerste vertelde dat ze met kinderen in de klas zat die gewoon al hun broertjes en zusjes waren verloren. De Zweedse collega vertelde dat zij en haar klasgenootjes niet met loten voor Jantje Beton (of de Zweedse equivalent) langs de deuren gingen, maar met een collectebus voor de Nederlandse kindjes op de Zeeuwse en Zuid-Hollandse eilanden. Nog steeds komt er begin februari steevast vraag bovendrijven naar kinderboeken over deze ramp. Behalve de titels die ik eerder noemde (en die nog steeds worden herdrukt) kunnen we nu ook Bläsz meegeven. En De boom die alles zag. Op de site van Fiona Rempt kun je een lesbrief vinden. Bläsz verscheen in de serie Helden op poten. De serie bestaat uit 3 titels, alle van het duo Rempt - Mulderink. Laatstgenoemde is besmet met het grote-ogen-virus dat onder kinderboekenillustrators waart. De boekenserie is goed verzorgd uitgegeven. Ik snap dat de bibliografen de boekjes uit de serie bij de A- leesboeken hebben ingedeeld, al vind ik dat ze eigenlijk bij de non fictie horen.

NPO Zapp produceerde een serie podcasts over heldhaftige dieren, getiteld Helden op pootjes. In deze serie is ook een aflevering gewijd aan Bläsz.

De wonderverteller : Over de reizen van Marco Polo / Lida Dijkstra

Op het bibliotheekexemplaar dat ik las, prijkten 2 stickers: Bekroond met een zilveren griffel en Bekroond met een zilveren penseel. Inmiddels is de griffel voor De wonderverteller verguld. Ik sta zelden te trappelen om een gouden griffel te lezen. De wonderverteller leek me eerlijk gezegd ook nogal saai. Maar ik had het mis. De verhalen van Marco Polo waren boeiend. Verbazend hoe men in karavanen honderden kilometers door allerlei landschappen trok om uiterst kostbare materialen van het ene continent naar het andere te verplaatsen.

En minstens zo spannend hoe een onaanzienlijke gevangenisbewaakster wist te bewerkstelligen dat een, eveneens gevangen, schrijver de verhalen van Marco Polo kon noteren.

Lida Dijkstra, Auteur van kinderboeken

Djenné Fila Illustratie

 

Wegloopdagen / Pim Lammers

 Op en top een feel good boek. Maatschappelijk verantwoord, want hierin valt te lezen over echtscheiding, homoseksuele ouders, dementerende ouderen, verpleegtehuizen en weglopen. En uiteindelijk loopt het op alle fronten goed af, met wenselijke oplossingen.

Pim Lammers wordt in kinderboekenland vooral gewaardeerd om zijn poëzie. Over Wegloopdagen zijn de critici minder tevreden.

Zelf heb ik Wegloopdagen wel met plezier gelezen. Ik vond vooral de passages grappig waarin Lammers het ongemak beschrijft tussen de twee ouders. (Bij het boodschappen doen niet weten dat de partner geen melkchocolade hagelslag blieft.) En misschien kan Wegloopdagen een ietsiepietsie duidelijk maken dat de scheiding van je ouders verschrikkelijk is, maar niet helemaal het einde van de wereld. 

Iemand in het bijzonder / Arend van Dam

 

In 2017 kwam uitgeverij ROSE stories met een vertaling van Good night stories for rebel girls, er volgden na het eerste deel nog 4 delen met elk 100 verhalen over indrukwekkende vrouwen van Cleopatra en Angela Merkel tot Taylor Swift.

Arend van Dam voegt er in 2024 nog eens 34 verhalen aan toe. Niet in dezelfde serie. Een aantal vrouwen wordt ook in het Nederlandse deel van de rebelse-meisjes-serie beschreven. Sommige namen waren mij compleet onbekend, sommige namen juist overbekend.

Marijke Klompmaker tekende voor de illustraties. Ze geven niet alleen een beeldvan de vrouw in kwestie, maar ook van de tijd waarin ze leefde.

Het jaar van Bonk / Tiny Fisscher

Terwijl Zwaan in een tent bivakkeert uit solidariteit met vluchtelingenkinderen, logeert Finn bij de buren van Zwaan. Niet in een tent, maar ook niet uit luxe. 

Over Zwaan verscheen in 2020 Mijn jaar in een tent. Dit boek gaat over Finn, de tijdelijke buurjongen dus. Zwaan heeft hem Bonk genoemd.

De buren zijn een oom en tante van Finn. Omdat zijn ouders ernstige problemen hebben, zorgen de zus van zijn moeder en haar man voor Finn. Hij kon het slechter treffen.

36 exemplaren kochten we voor Utrechtse bibliotheken. Er zijn er 15 uitgeleend, = 41%, dat valt me niet tegen voor een B-boek uit 2024, dat geen graphic novel is en niet over magische toestanden gaat.

Over Tiny Fisscher.

Hvj / Lysette van Geel

 

Gepest worden maakt heel erg eenzaam. Daarvan ben ik na het lezen van Hvj wel overtuigd. Hoofdpersoon Enne is sociaal onhandig. Op de basisschool werd ze zwaar gepest en nu, op de middelbare school, wordt ze opnieuw te grazen genomen door een stel popie-jopies. 

Wanneer ze een heel kwalijk bericht plaatst in een appgroep, maakt ze het zichzelf heel moeilijk. 

Gelukkig krijgt ze de kans om spijt te betuigen en blijkt er begrip te bestaan voor de gevolgen van pestgedrag.

Dit boek is zelfs in de week van het pesten niet weggeweest van de display in de bibliotheek. Ik vind de cover niet passen bij de inhoud. Ik zie geen dertienjarig meisje in de tekening van Joost Stokhof.

Aanrader voor ouders van gepeste kinderen. Ik denk dat gepeste kinderen zelf liever iets anders lezen.

Oever / Ludwig Volbeda

 

Als je de fabeldieren ziet die Ludwig Volbeda maakte, kun je niet geloven dat diezelfde Volbeda Oever schreef.  Zo rijk gedecoreerd als de tekeningen zijn, zo sober en compact zijn de taal en het verhaal van Jip.

Volbeda won met Oever de Woutertje Pieterseprijs 2025.

Naar lestips hoef je dan niet ver te zoeken.

In Museum Meermanno Westreenianum is deze zomer de expositie het Huis van Ludwig Volbeda te zien geweest.

Een achternaam met drie verschillende klinkers vraagt om een voornaam met de 2 ontbrekende klinkers. Het had Huib kunnen worden, of Sigmund, het werd Ludwig.

Stromend door de tijd / Linda Dielemans, Mandy Beckers

De gemeente waarin ik werk, grenst aan de regio Rivierenland: aan de Rijn-Lek, maar dan in de provincie Gelderland. Ik meende dus dat er voor Stromend door de tijd wel belangstelling zou bestaan. Dat was een vergissing. In de 11 Utrechtse bibliotheken waarin je Stromend door de tijd kunt lenen, staat het boek thuis.

De uitgave is prachtig: dik, wit glanzend papier, elke pagina in kleur geïllustreerd. Tamelijk groot formaat.

Linda Dielemans maakte meer historische jeugdboeken en won een prijs voor Brons. Haar naam is dus bepaald een aanbeveling, lijkt me. 

De illustraties zijn van Mandy Beckers. De illustraties op haar website vind ik wel mooi, maar om één of andere reden passen ze niet in een boek met historische verhalen, vind ik. De menselijke figuren lijken allemaal weggelopen uit een mangastrip met die idioot grote ogen. Dit in tegenstelling tot de koeien op de cover: die hebben geen nek, geen oren en geen horens. Op haar website zegt ze: "Al mijn werk is digitaal" en vermeldt daarop ook de programma's en de apparatuur die ze gebruikt.

Het verhaal over de overstroming in 1861 vond ik het mooist.
 

Vandaag komen we niet meer thuis / Enne Koens

 

Mirza is de zoon van een vluchteling. Zijn vader vlucht opnieuw. Nu vanuit Mirza's veilige, vertrouwde, westerse wereld terug naar zijn geboorteland. En Mirza moet mee van de ene op de andere dag. Naar een verwaarloosde woning in een klein gat, in een land waar Levaars gesproken wordt. Koens beschrijft hoe Mirza antwoorden op zijn talloze vragen weet los te peuteren van de kinderen in zijn klas, de dorpsgenoten en van zijn vader. Vandaag komen we niet meer thuis vertelt een belangrijk verhaal, dat waar gebeurd had kunnen zijn. Koens beschrijft onwijs knap  het nieuwe thuisland van Mirza, dat in alle opzichten fictief is, maar toch geloofwaardig. Ook de onveilige situaties die ontstaan door spanningen tussen bevolkingsgroepen zijn heel realistisch weergegeven. Griffelmateriaal! Zal het van promotie moeten hebben, de leencijfers zijn weinig hoopvol.

Aan promotie hoeft het niet te ontbreken. Op onderstaande links enthousiaste tips van deskundigen.

Vandaag komen we niet meer thuis - Leesbevordering in de klas

De dagopening: Vandaag komen we niet meer thuis (10+) | Langlevelezen: de dagopening

Roversjong / Jef Aerts

 

Roversjong kreeg een zilveren griffel in de categorie 6-9 jaar.

Het gaat over kloek Vera die vanaf haar nest waarneemt dat een vossenmoeder even flink huishoudt in het kippenhok. De volgende ochtend treft ze heel veel veren en een slapende vossenwelp (Vonk) aan. Omdat het vosje kennelijk nogal hulpeloos uit de ogen kijkt, ontfermt Vera zich over de pup. Vonks verblijf in het kippenhok wordt onhoudbaar als Vera's kuikens zich eenmaal kunnen redden en de nieuwe kippen in het hok Vonks aanwezigheid niet langer dulden. Moeder Vera en Vonk verlaten het honk. Wanneer Vonk zijn nieuwe bestemming heeft gevonden, keert Vera, alleen, terug op het nest.

Ik begrijp wel dat Vera en Vonk symbool staan voor ouders die moeten accepteren dat hun kind een eigen weg moet gaan. Toch heb ik gedurende mijn leven te veel kippen (en te weinig vossen) om me heen gehad om Roversjong een geloofwaardig boek te vinden. Hoewel de kippen en vossen heel natuurgetrouw en prachtig zijn weergegeven door Martijn van der Linden.

De Vondel / Carine Bijlsma

 

Het zal ergens in de eerste helft van de jaren '80 zijn geweest dat ik een cursus AMV (algemene muzikale vorming) deed in de muziekschool annex theater in mijn woonplaats. We kregen lessen over muziekgeschiedenis, muziektheorie en muziekinstrumenten. Als er in het theater uitvoeringen waren van klassieke muziek, werden we in de gelegenheid gesteld deze bij te wonen. Dat was voor mij een heel nieuwe ervaring. Ik vreesde in slaap te vallen na een kwartier, maar ik zat 1,5 uur op het puntje van mijn stoel. Zo spannend vond ik het om de musici aan het werk te zien. Onze docent regelde een 'meet and greet' met de muzikanten. De naam Anner Bijlsma is me nadien altijd bijgebleven. Ik werd betoverd door zijn spel op de cello. Hij bleek tijdens de 'meet and greet' een innemende en ontwapenende persoon.

Toen ik bij toeval De Vondel tegenkwam in onze bieb, dacht ik: "Waarom worden we in Vianen opgezadeld met zo'n lullig boekje?"

Tot ik de naam van de schrijfster zag en de muzieknoot in de titel. Toen drong tot mij door dat Carine Bijlsma wel eens de dochter kon zijn van 

de grote cellospeler.

En dat is ze ook. En haar moeder is niemand minder dan de beroemde violiste Vera Beths, die inderdaad ook van de partij was bij de uitvoering in het theater.

In De Vondel noteert Bijlsma gebeurtenissen uit haar jeugd met de heel bijzondere bewoners van een heel bijzondere woning. Niets meer en niets minder. Carine Bijlsma heeft inmiddels zelf Wikipedia gehaald als fotografe en documentairemaakster.

De sporenvinder / Marc-Uwe Kling

De sporenvinder is een roadtrip, een sprookje en een detective in één. 317 Pagina's, dat wel. Het leest alsof je naar een meer dan avondvullende cabaretvoorstelling zit te kijken. De dialogen zijn heel erg geestig. Kling is, behalve schrijver, ook komiek, dus vandaar. De illustraties van striptekenaar Bernd Kissel zijn dan weer superdroog. Samen maken ze de dagelijkse krantenstrip Kanguru-Comics.

Het lijkt me een feestje om voor te lezen. Tip voor deelnemers aan de Nationale Voorleeswedstrijd.

 
 

Charlie Cardboard en het kartonmysterie / Marieke Hoogesteger

 

Welk boek je ook leest na zo'n onwaarschijnlijk mooi boek als Krekel: niets kan het vorige boek evenaren. En Charlie Cardboard en het kartonmysterie al helemaal niet. Een griezelig braaf jongetje met gouden handjes gaat met een oude heer op zoek naar de oorzaak van een plotseling kartongebrek. Ze vinden het door 's nachts in te breken in een reusachtige papierfabriek. De directeur geeft ze een rondleiding door de fabriek (midden in de nacht, hè). Het zoontje van de directeur, die toevallig in de klas zit bij onze brave hoofdpersoon, blijkt een schroefje losgedraaid te hebben om de kartonproductie te staken. Tuurlijk! Na een goed gesprek draait het zoontje het schroefje weer vast en warempel, het hele systeem komt weer op gang.

Ik weet weinig van industrie en papierproductie, maar dat er midden in de nacht rondleidingen worden verzorgd, weiger ik te geloven. En dat een jongetje van een jaar of tien bij machte is om een schroefje uit zo'n machine los te draaien zonder dat er ergens alarmbellen gaan rinkelen, geloof ik ook helemaal niet. 

Charlie Cardboard en het kartonmysterie is het kinderboekendebuut van Marieke Hoogesteger.

De vormgeving en de illustraties zijn van Zoë Claessens, zij maakte prachtig werk, vind ik.

Windstil / Saskia Eelman

 

Afgelopen weekend nam ik Windstil mee naar Texel. Daardoor viel me op dat Eelman een naam is die je daar vaker hoort dan bij ons op het vasteland. Een bedrijf met Eelman in de naam sponsorde Kaap Skil (verrassend leuk museum met DE jurk) en een dame met de achternaam Eelman vond mijn reserve autosleutel en was zo vriendelijk dit te melden op de FB-groep Gevonden/verloren 022. Als ik Windstil in Limburg gelezen had, zou ik de naam Eelman snel vergeten, denk ik. De illustraties ademen veel Texel evenals de wandel- en fietstochten van hoofdpersoon Jonas, een onzekere jongen die er veel last van heeft dat hij stottert. Met zijn ouders en zusje moet hij vanuit een grote stad verhuizen naar Texel, waar hij niemand kent. Gelukkig zit hij bij Maartje in de klas en krijgt hij stotterhulp van therapeut Rob. Via een hond leert hij zijn opa kennen.

Wat er nu precies gebeurd is tussen Jonas' vader en opa, blijft een raadsel. Daar ben ik eigenlijk wel nieuwsgierig naar. 

Charlotte Peys is een Belgische die door Lannoo werd verzocht Windstil te illustreren. Het is niet te geloven dat ze nooit op Texel was.

Wondermond / Anne-Gine Goemans

 

Wondermond heeft me een week lang in zijn greep gehouden. Of liever gezegd: de vrouwen van Wondermond en hoofdpersoon Boye hebben me in hun greep gehouden. Wat een lekker leesbaar boek. Reserveerde het in 2024 en moest tot begin maart wachten. Boye is de karikatuur van een strontverwende scholier. Hij wordt overgeleverd aan een straatarme vissersgemeenschap op de grens van Friesland en Groningen.

Voor lijstlezers (met of zonder dyslexie) ook als luisterboek te leen,  recensies in Literom. Wat wil een scholier nog meer? Raar filmpje op Youtube? Die mevrouw in de groene jas is de schrijfster.

De woordredders / Enrico Galiano

De woordredders is een vermakelijk boek. Korte hoofdstukken die elk eindigen met een cliffhanger. Hoofdpersoon Samuel is een jongen met concentratieproblemen. Zijn gedachten gaan alle kanten op en bij de eerste hoofdstukken van dit boek, denk je ook: "Welke kant gaat dit op?  Sta eens ff stil." Gaandeweg kom je erachter dat woorden van het web  verdwijnen en dat volwassenen geplaagd worden door een grijze wolk. Alleen Samuel, een paar kinderen en 1 oude dame zijn in staat gezamenlijk de woorden te redden en de wereld te bevrijden van de grijze wolk.

Het kostte me moeite om de draden van het verhaal te blijven volgen.

De ingevoegde tekstblokjes waarin steeds een niet alledaags woord werd uitgelegd vond ik heel grappig, de tekeningen van Stefano Tambellini  passen goed bij de tekst. Uit alles blijkt Galiano's liefde voor taal, maar of die liefde beantwoord zal worden door lezers? Eerlijk gezegd zie ik de jeugd die De Woordredders zal waarderen nog niet helemaal voor me.

Avonturen onder het maaiveld / Bibi Dumon Tak, Jan Paul Schutten, Arend van Dam

 

Bibi Dumon Tak kan bij mij heel veel potten breken, Jan Paul Schutten snap ik lang niet altijd en van Arend van Dam weet ik alleen dat zijn verhalen in christelijke scholen heel geliefd zijn.

Jeska Verstegen maakte de tekeningen voor dit boek dat door MNM-media werd uitgegeven. 

Avonturen onder het maaiveld is niet het eerste boek dat ten behoeve van het project Onder het maaiveld is uitgebracht. Maar wel het laatste, vermoed ik, want in 2023 werd het programma afgesloten. Eerder verscheen Alle beestjes helpen (met illustraties van Djenné Fila) en Mevrouw Mol van Janneke Schotveld. De eerder verschenen boeken werden cadeau gedaan aan alle basisscholen en werden niet te koop aangeboden. 

Avonturen onder het maaiveld is wel te koop en biedt meteen een voucher om gratis de prachtige film te bekijken. Jammer dat je er weinig van meekrijgt als je zelf onder het maaiveld belandt.

Donsdag / Kristien Dieltiens

Gaston laat de hamster van zijn allerbeste vriend en buurjongen per ongeluk uit zijn handen vallen. De hamster overleeft het niet en de allerbeste vriend wil zijn vriend niet meer zijn.

Gaston krijgt een jong eendje als huisdier. Samen met opa Vik zorgt hij voor het eendje dat dezelfde naam krijgt als zijn beste vriend die zijn vriend niet meer is: Fons.

De ouders van Gaston zijn vooral bezig met zwanger zijn na een moeizaam traject in het ziekenhuis. Waarom zijn ze daar zo druk mee? Ze hebben toch al een kind?

En dan gebeurt er ineens erg veel. Eend Fons is te groot geworden voor de tuin. Ze blijkt een dameseend die een nest maakt en eieren legt. De baby wordt geboren en sterft meteen na de bevalling. Vriend Fons zoekt contact met Gaston en het voelt als vanouds.

Die gebeurtenissen zijn misschien wat heftig, maar de taal die Dieltiens gebruikt om dit alles te beschrijven is trefzeker, prachtig Vlaams. Dieltiens weet zich erg goed te verplaatsen in de belevingswereld van een kind.

  
 

De kleine lord / Frances Hodgson Burnett

Heel lang geleden las ik De geheime tuin van Burnett. Dit boek maakte veel indruk op mij, hoewel ik er nu niets meer van kan reproduceren. De kleine lord maakte ook wel indruk. Het is hoopvol om te lezen dat een doodgewoon klein jongetje zo'n goede invloed kan hebben op verstokte oude chagrijnen. Kwam Trump ook maar eens zo'n jongetje tegen. Het is eigenlijk wel een beetje een te zoet verhaal. Het verbaast me niet dat de verfilming bijna jaarlijks rond Kerstmis op de tv wordt vertoond.

Ook was ik niet verbaasd te lezen dat De kleine lord eerst als feuilleton verscheen. Elk hoofdstuk opnieuw wordt weer breed uitgemeten hoe vriendelijk, charmant en innemend de kleine lord en zijn moeder zijn. 

En dan de verzorging van deze uitgave: elke bladzijde tekst is ingekaderd in zilveren ranken op een warme roodbruine achtergrond. Op de kaft glimmen de ranken als echt zilver. Djenné Fila tekende voor dit moois. Ik ga onze activiteitenmanagers eens polsen of we tijdens de KBW geen workshop van een penseelwinnende illustrator kunnen organiseren. Fila's werk is wonderschoon.